www.zakazenia.org.pl

  

 
3/2014 

 

 

 

 

 
 

 

 
 
 
Czy czyta Pan/Pani najnowszy numer Zakae?
Poka wyniki
 

 

suplement jabłkowski  

 

 
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
 

 

 
 
 
 
2/2007


PROFESJONALNA REGENERACJA NARZDZI CHIRURGICZNYCH W SUBIE JAKOCI MEDYCYNY



PROFESJONALNA REGENERACJA NARZDZI CHIRURGICZNYCH W SUBIE JAKOCI MEDYCYNY

PROFESSIONAL REFURBISHMENT IN HIGH QUALITY PROPER MAINTENANCE OF SURGICAL INSTRUMENTS

Narzdzia chirurgiczne to nieodczny element zabiegw i operacji. Czsto do ich stanu technicznego mona mie duo zastrzee, m. in. z powodu ladw korozji, nieprawidowej pracy czy uszkodze mechanicznych. Uycie niesprawnych instrumentw niesie ze sob ryzyko powstania niekontrolowanych uszkodze tkanek podczas wykonywania zabiegu lub zakae pooperacyjnych. Mona temu zapobiec przez „utrzymanie w dobrym stanie”* narzdzi. Procesy dezynfekcji, mycia, pielgnacji i wszelkie naprawy o zagwarantowanej wysokiej jakoci zapewniaj bezpieczne uycie oraz dug ywotno narzdzi chirurgicznych.

Instrumenty chirurgiczne zazwyczaj s wykonane ze stali umownie nazwanej nierdzewn. Jest to stop gwnie elaza i wgla oraz dodatkw, np. chromu, niklu, wanadu. To wanie chrom, a dokadniej jego zwizek z tlenem na powierzchni, uodparnia instrumenty na korozj. Tak warstw ochronn nazywamy warstw pasywn. „Wytwarzaj” j same narzdzia pod wpywem tlenu, czyli podczas normalnego stosowania i w trakcie przygotowania do pracy (mycie, dezynfekcja i sterylizacja). Grubo osony pasywnej zwiksza si z upywem czasu: im narzdzia starsze, tym bardziej odporne na korozj. Jeeli mamy do czynienia z nowymi instrumentami, to ich warstwa pasywna jest cienka i powinno si z nimi obchodzi uwaniej. Powok pasywn niszcz przede wszystkim wszelkiego rodzaju chlorki, bromki i jodki wystpujce w wodzie, krwi, biakach, soli fizjologicznej uytej podczas zabiegw oraz w rodkach dezynfekcyjnych. Zniszczy j rwnie mona mechanicznie, uywajc metalowych szczotek, proszkw do szorowania, przeadowujc zestawy lub podczas niefachowej naprawy.

Postpowanie z narzdziami chirurgicznymi

Aby narzdzia ze stali nierdzewnej suyy dugo i prawidowo, naley przestrzega pewnych zasad. W instrukcji obsugi musz by zawarte takie informacje, jak: techniki mycia i dezynfekcji oraz parametry procesw sterylizacji. Jeeli s to narzdzia rozkadane do mycia, to powinien by opisany sposb demontau poszczeglnych czci, rodki konserwujce i sposb ich zastosowania. W razie wtpliwoci, naley skonsultowa si z producentem.

Jeeli instrumenty po zakupie bd skadowane w magazynach, to nie wolno przechowywa ich w opakowaniach foliowych, ograniczajcych dostp powietrza i powodujcych powstawanie kondensatu pary wodnej. Po zakupie narzdzia naley niezwocznie umy w celu usunicia rodkw uytych do ich produkcji, a nastpnie koniecznie zakonserwowa, aby unikn powstawania korozji frykcyjnej (ciernej). Do konserwacji uywa si rodkw na bazie oleju parafinowego lub wazelinowego usuwanych w procesie sterylizacji. W skad lubrykantu nie mog wchodzi pochodne kwasw niszczcych powok pasywn. Po umyciu i konserwacji instrumentw naley znale dla nich odpowiednie miejsce do przechowywania. Musi to by suche, przewiewne pomieszczenie o temperaturze pokojowej, a oprcz tego bardzo wane jest, eby nie skadowano w nim chemikaliw, poniewa ich opary mog destrukcyjnie wpywa na warstw antykorozyjn.

Narzdzia, ktre tu po zakupie s doczane do zestaww chirurgicznych, rwnie musz by przygotowane w sposb powyej opisany. Jeeli tworzymy z nich nowe zestawy, to przy prawidowym przygotowaniu instrumentarium, wszystko bdzie w porzdku. Gorzej jest, jeli nowe instrumenty uzupeniaj ju istniejce zestawy, poniewa z duym prawdopodobiestwem moemy spodziewa si w nich starych i skorodowanych narzdzi. Podczas dziaania pary wodnej pod cinieniem warstwa skorodowana odrywa si od powierzchni i przenosi na cay zestaw; opada wwczas na „zdrowe” narzdzia i powoduje powstawanie na nich brzowego nalotu, ktry po pewnym czasie zaczyna penetrowa stal. Stan taki nazywamy korozj obc lub wtrn. Po kilkudziesiciu cyklach narzdzia wykazuj lady korozji werowej, ktra dyskwalifikuje je.

Pocztkowo korozja werowa uwidacznia si w postaci ciemnych wgbie lub kraterw o niewielkiej rednicy (wielko ebka od szpilki). W przeciwiestwie do korozji powierzchniowej nie rozprzestrzenia si po powierzchni, lecz wera si poprzecznie do przekroju instrumentu i wypukuje stal od rodka. Osabienie przekroju prowadzi bezporednio do pknicia narzdzia.

Korozja werowa powstaje gwnie w wyniku dziaania zwizkw chloru. Zwizki te s stale obecne, znajduj si bowiem we krwi, pynach infuzyjnych, soli fizjologicznej, a take w wodzie i agresywnych rodkach dezynfekcyjnych. Najbardziej niebezpieczne dla stali jest dziaanie agresywnych rodkw dezynfekcyjnych wraz z pozostaociami pozabiegowymi. Dlatego bardzo wane jest, aby podczas wstpnej dezynfekcji stenie oraz czas ekspozycji byy cile przestrzegane.

Do wstpnej dezynfekcji instrumenty trzeba otwiera zgodnie z nastpujc zasad: noyczki otwieramy cakowicie, a wszelkiego rodzaju kleszczyki (peany, kochery, klemy, imada) rozwieramy w pooeniu 90 stopni. Naley rwnie pamita, e niektrych narzdzi, np. lusterek laryngologicznych, nie wolno moczy w rodkach dezynfekcyjnych.

Nastpn bardzo wan czynnoci jest dokadne opukanie instrumentu z resztek dezynfekantu. Jeli dezynfekant nie zostanie dokadnie wypukany podczas mycia mechanicznego, moe wej w reakcj ze skadnikami detergentu i spowodowa przebarwienia na powierzchni narzdzi oraz tworzenie si piany obniajcej skuteczno dezynfekcji. Podczas mycia naley pamita, e ostateczne pukanie naley wykona za pomoc wody demineralizowanej, co zmniejszy ryzyko wystpienia chlorkw i zapobiegnie powstaniu zaciekw w postaci biaych nalotw wapniowych. Psety naley dodatkowo skontrolowa pistoletem wodnym lub powietrznym w miejscu czenia, gdy wewntrz, w szczelinie mog zalega jeszcze resztki tkanek i krwi. Narzdzie takie naley cofn do powtrnej obrbki higienicznej.

Po umyciu narzdzia powinny ostygn, poniewa podczas wzrostu temperatury zachodzi zjawisko rozszerzalnoci cieplnej metali. Czci ruchome instrumentw tr wtedy o siebie duo mocniej, co przyczynia si do powstawania rys w miejscach pocze. Moe spowodowa dwa rodzaje uszkodze: albo narzdzia si pozacieraj, albo w rysach pojawi si korozja cierna. Dlatego do kompletowania zestaww przystpujemy dopiero wtedy, gdy narzdzia osign temperatur pokojow. Naley wic zakonserwowa zcza lubrykantem.

Przygotowujc instrumenty do sterylizacji parowej, naley zwrci uwag na sposb kompletowania narzdzi. Przeadowane kosze ograniczaj swobodn penetracj pary, a ponadto ciar narzdzi jest wwczas tak duy, e najnisze partie instrumentw mog si odksztaca i uszkadza.

Podczas przygotowania zestaww wany jest rwnie sposb zapinania instrumentw. Naley pamita, aby zamyka je tylko na pierwszy stopie zapadki, co zabezpiecza przed pkniciem zcza. Dotyczy to nie tylko igotrzymaczy, ale rwnie wszystkich instrumentw typu pean, kocher, klemy, opinaki, wyposaonych w podobne rozwizania. Podczas zapinania na narzdzia dziaaj siy w zczu. Na ostatnim stopniu zapadki s one duo wiksze, a po umieszczeniu w temperaturze okoo 120–130oC w wyniku rozszerzalnoci cieplnej metali powoduj powstawanie mikrorys w materiale. Po kilkunastu takich „zabiegach” mog pojawi si rysy widoczne ju goym okiem. Najmniejsze rysy w obrbie zcza dyskwalifikuj narzdzia i czyni je niezdatnymi do naprawy.

Ocena wizualna narzdzi

Podczas kompletowania zestaww mamy czas na dokadniejsze obejrzenie narzdzi. Ocena wizualna pomoe nam stwierdzi, czy powierzchnia instrumentu jest czysta, czyli bez pozostaoci pozabiegowych i wolna od ognisk korozji. Wszelkie pknicia, rysy i przebarwienia zauwaone podczas kontroli powinny sprawi, e narzdzia zostan wycofane z uycia i zastpione narzdziami sprawnymi. Oczywicie, ewentualn zamian instrumentw konsultujemy z uytkownikiem.

W wielu wypadkach wadliwe narzdzia mona naprawi pod warunkiem, e wczenie zidentyfikujemy wady, a za napraw odpowiedzialna bdzie profesjonalna firma.

Niesprawne narzdzia przed wysyk do serwisu naley odpowiednio przygotowa. Poniewa miay one kontakt z produktami prawdopodobnie lub rzeczywicie skaonymi, istnieje ryzyko zakaenia osb uczestniczcych zarwno w procesie przygotowania wysyki, jak i podczas naprawy. Ryzyko naley zminimalizowa poddajc narzdzia procesowi dezynfekcji lub sterylizacji. Rwnie przy przesyaniu naley zawiadczy, e produkty zostay poddane odpowiednim zabiegom. Jeeli narzdzia z rnych wzgldw nie byy poddane dekontaminacji, naley je zabezpieczy dodatkowym opakowaniem szczelnym i wyranie opisa jako produkt niebezpieczny. Do przesyki trzeba doczy liczbowy spis narzdzi, opis uszkodze lub ewentualne uwagi dotyczce naprawy czy identyfikacji przedmiotw. Tak przygotowan paczk mona wysya do serwisu narzdzi chirurgicznych, ktry zajmie si ich regeneracj.

Regeneracja warunkiem utrzymania odpowiedniego stanu technicznego

Przez regeneracj naley rozumie przywrcenie instrumentom bezpieczestwa i funkcjonalnoci; w tym celu musi by wykonana pena obrbka powierzchni, wymiana czci zuytych oraz naprawa.

Regeneracja nie moe ogranicza si jedynie do pojedynczych procesw, takich jak: ostrzenie, wymiana spryny, odnowa powierzchni skorodowanych itp. Cay cykl regeneracyjny musi by tak przeprowadzony, eby po ponownym umieszczeniu w zestawach, instrumenty mogy by uywane w sposb bezpieczny, a komfort pracy by porwnywalny z prac nowych narzdzi. Jest to moliwe wtedy, gdy firmy regenerujce instrumenty chirurgiczne zatrudniaj personel posiadajcy wiedz na temat budowy narzdzi, materiaw, procesw technologicznych uytych w produkcji, dysponuj odpowiednim parkiem maszynowym i zapasem czci zamiennych o odpowiednich parametrach. Jeeli powysze warunki nie zostan spenione, zamiast narzdzi naprawionych dostaniemy bezuyteczny zom. Nie mona przecie zagwarantowa poprawnej naprawy noyczek, jeli ograniczymy si jedynie do ich naostrzenia. Nawet tak prosta czynno musi by wykonywana z zachowaniem pewnych standardw.

Wiele nieprofesjonalnych firm uwaa, e ostrzenie noyczek chirurgicznych mona przeprowadzi bez ich uprzedniego rozebrania, a oszlifowanie zewntrznej czci tncej traktuje jako zabieg wystarczajcy. Nic bardziej mylnego, poniewa wwczas cae ostrze zostaje znieksztacone i staje si niebezpieczne. Kardynalnym bdem popenianym podczas niefachowej naprawy jest rwnie zanitowanie wkrtu czcego noyczki przez uderzenia motkiem. Powoduje to powstanie mikropkni wewntrz struktury materiau i po kilkudziesiciu cyklach sterylizacyjnych – pknicie zcza.

eby przeprowadzi regeneracj noyczek, trzeba wiedzie, do jakich celw su. Zazwyczaj uywane s do cicia, ale noyczki preparacyjne maj jeszcze jedn funkcj – zewntrzn czci ostrzy przeprowadza si preparacj tkanek. Wymaga si wtedy, aby zewntrzna cz instrumentu bya tpa i nie kaleczya rozwarstwianych tkanek. Dlatego te napraw noyczek chirurgicznych wszystkich typw: chirurgicznych, preparacyjnych, opatrunkowych czy wyposaonych we wkadk z twardego stopu naley przeprowadzi w sposb szczeglny.

Noyczki naley rozebra na czci pierwsze. Tylko tak zdemontowane mona oszlifowa na caej powierzchni, a tym samym zlikwidowa korozj ciern czy werow w miejscu zcza. Proces ostrzenia odbywa si rwnie po wewntrznej stronie ostrzy, bo tylko w ten sposb pozbywamy si minimalnej iloci materiau, a przekrj ostrzy zostaje nienaruszony. Krawd tnca, ktra powstaje w wyniku takiego ostrzenia, nie jest szersza ni kilka dziesitych czci milimetra i dziki temu narzdzie mona bezpiecznie uywa. Po zakoczonym procesie szlifowania i polerowania nastpuje monta noyczek z dodanym nowym wkrtem, gdy stary sta si bezuyteczny. Nowy wkrt musi by nierdzewny i mie odpowiedni dugo. Jeeli bdzie zbyt krtki, to na jego powierzchni bd si gromadziy trudne do umycia pozostaoci po operacjach. Jeli bdzie za dugi, to bdzie kaleczy tkanki lub uszkodzi rkawiczki operatora. Po zakoczonej naprawie narzdzie powinno przej test sprawnoci, czyli naley wykona nim seri kilku ci. Musz by one „czyste”, bez szarpania materiau i rwne na caej dugoci cicia. Jeli test jest pozytywny, to noyczki naley umy z pozostaoci po szlifowaniu i zakonserwowa rodkiem przeciwdziaajcym tarciu zcza. Tak zregenerowane narzdzia, bez korozji i naostrzone, staj si bezpieczne, a ich funkcje bd przywrcone.

Jeszcze bardziej skomplikowan i wymagajc czynnoci jest regeneracja igotrzymaczy chirurgicznych, zarwno wyposaonych we wkadk z twardego stopu, jak i imade bez wkadki. Narzdzia te su do trzymania i prowadzenia igie chirurgicznych. Igy musz by trzymane tak, aby nie lizgay si i nie przechylay, a uchwyt powinien umoliwia pewne prowadzenie igy. Ksztat i rozmiar imada oraz profil wkadki wglikowej, zwizany z typem stosowanych nici chirurgicznych, zaley od przewidywanego zastosowania. Imada bez wkadek wglikowych s zwykle poprzecznie zbkowane, ze obieniem podunym lub bez niego. W modelach z wkadkami z wglika wolframowego uywany jest spiekany metal – wglik wolframowy z domieszk niklu lub kobaltu. Ich zalet jest wiksza trwao oraz pewny uchwyt.

Oprcz „rozklekotanego” zcza najczstszym powodem naprawy igotrzymaczy jest zuycie czci trzymajcej ig, czyli pyszczka imada. Jeeli w pyszczku zostan wytarte nacicia, to iga bdzie si w nim obraca, co uniemoliwi dokadne szycie. Gdy mamy do czynienia z imadami bez wkadki, wwczas regeneracj poprzedzon pen obrbk szlifiersk przeprowadza si przez nacicie pilnikiem nowego uzbienia. Do nacicia uywa si pilnikw o specjalnym skoku, dopasowanym do rodzaju uzbienia pyszczka.

Inn technik stosuje si przy regeneracji igotrzymaczy z wkadk z twardych stopw. W tym wypadku, po odjciu zoce i oszlifowaniu powierzchni, zuyt wkadk wybija si i wstawia now za pomoc lutowania twardego w prni w specjalnych piecach hartowniczych. Wkadki podlegaj surowym kryteriom pod wzgldem twardoci i cieralnoci. Ich ksztat i skok uzbienia musz odpowiada oryginalnemu, aby nie zmieni parametrw imada. Rwnie dokadno lutowania ma bardzo due znaczenie w procesie regeneracji. Spoiwo uywane podczas lutowania jest nieodporne na korozj. Jeeli pomidzy wkadk a materiaem nonym pozostanie zbyt dua ilo spoiwa, to istnieje ryzyko jego wypukiwania przez agresywne rodowisko, co przyczyni si do powstawania szpar powodujcych korozj. Proces lutowania twardego rwnie podlega odpowiednim rygorom. Aby lutowanie byo skuteczne, jego temperatura (okoo 1000oC) nie moe by zbyt niska, ale rwnoczenie nie moe by zbyt wysoka, gdy mogoby to wpyn niekorzystnie na parametry stali imade. W wysokiej temperaturze moliwe jest rwnie utlenianie si stali i dlatego proces lutowania jest wykonywany w otoczeniu azotu.

Po zakoczonym lutowaniu nastpuj testy sprawnoci instrumentw i zostaj przywrcone zocenia uch. W ten sposb przeprowadzona naprawa bdzie gwarantowa bezpieczne stosowanie narzdzi oraz zapewni komfort pracy operatora.

Podsumowanie

Po przedstawieniu wybranych sposobw regeneracji narzdzi ze stali nierdzewnej mona stwierdzi, e wysoki poziom jakoci instrumentarium zaley nie tylko od samej jakoci zakupionych narzdzi. Na to ma rwnie wpyw regularne, waciwe postpowanie praktyczne, odpowiednia wiedza z zakresu uytkowania, mycia, dezynfekcji, sterylizacji, a take sposb naprawy. Cay cykl przygotowania musi tworzy jednolit cao. Dopiero poczenie tych wszystkich czynnikw zapewni uzyskanie wyrobu medycznego, charakteryzujcego si bezpieczestwem i prawie nieograniczon sprawnoci.

Pimiennictwo:

Prawidowy sposb przygotowania instrumentarium medycznego, wyd. 8, 2004.

Aesculap Chifa Sp. z o.o. – instrukcje obsugi narzdzi chirurgicznych.

EN ISO 17664: 2001.

DIN EN ISO 7153-1: 2000 Instrumenty chirurgiczne – materiay metalowe.

ISO 7741 Narzdzia chirurgiczne – noyczki i noyce ogrodnicze wymagania oglne i metody kontroli.

DIN 58298 cz 1-18. Materiay, wykonanie i kontrola narzdzi chirurgicznych.

ISO 7175 Narzdzia chirurgiczne.

* Tumaczenie angielskiego sowa maintenance – pojcie wystpuje w PN-EN dotyczcych m.in. wyrobw medycznych.

Bernard Thiele

Aesculap Chifa Sp. z o.o.



Cay artyku moesz odnale w czasopimie. Zapraszamy do prenumeraty.